Accueil | Contacts SAT-Amikaro chez wikipedia SAT-Amikaro chez Ipernity SAT-Amikaro chez Facebook SAT-Amikaro chez Facebook fil rss

  en |   eo |   fr |

SHAKESPEARE GOES GLOBAL : THE BARD IN ESPERANTO


Henry V in Esperanto? The newest translation of a major literary classic to appear in the International Language is selling fast among speakers of Esperanto across the world. The work of translator Humphrey Tonkin, a British-born English professor living in the United States, Henriko Kvina, as it’s called in Esperanto, is a labor of love. “I studied this play when I was growing up in England. Laurence Olivier’s film was one of the first films I ever saw,” Tonkin comments; “I admired the play’s poetry, its eloquence, its action. Why not render it in Esperanto, for all the world to read?”

It’s hardly a first for Shakespeare: seventeen of his plays exist in Esperanto, beginning with Hamleto, dating from 1894, soon after the language was created in Warsaw by the young oculist Lazar Ludwik Zamenhof. The play has been performed in Esperanto several times. In fact, there’s a lively theatrical tradition, and even a Shakespearean tradition in Esperanto: as early as 1910 As You Like It was presented in Esperanto in Washington. The most recent production? King Lear in 2001 in Hanoi, Vietnam, in a translation by well-known Esperanto poet, the Hungarian Kálmán Kalocsay. “Esperanto is easier for the Vietnamese to learn than English,” says Tonkin, who teaches Shakespeare at the University of Hartford. “Why not bring major world classics to them in this way?”

Nor is this translation a first for Tonkin. A noted stylist in Esperanto, his translations into Esperanto include poems by Wallace Stevens and a share in a translation of Winnie-the-Pooh. Most recently he translated the Esperanto memoirs of the father of noted financier George Soros into English (Tivadar Soros, Masquerade, Arcade Publishing, 2001).

At a time when Americans seem to have turned sour on the French, is the moment really right for a play about how the English defeated its traditional enemy? “In a lot of ways,” says Tonkin, “this is a play that questions war and examines the reality that would-be strong leaders often cut corners with the truth. Henry wins the battle, but his successors lose the war.”

“Ho, venu muzo fajra kaj ascendu / Chielon briloplenan de invento,” as Shakespeare would have said if he’d spoken Esperanto....

Publication date: April 2003
ISBN 92 9017 083 2
Review copies and further information:
direktoro@co.uea.org.
Website: www.uea.org.
Universala Esperanto-Asocio, Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ, Rotterdam, Netherlands


SHAKESPEARE TUTMONDA : LA BARDO EN ESPERANTO


Henriko Kvina en Esperanto ? La plej nova traduko de granda klasika lieratura verko en la Internacia Lingvo rapide vendiĝas inter esperantistoj tra la mondo. Farite de Humphrey Tonkin, britdevena profesoro pri angla literaturo loĝanta en Usono, la traduko de Henriko Kvina (ĉar tiel li nomiĝas en Esperanto), estis tasko entreprenita pro amo. “Mi studis tiun verkon kiel gimnaziano en Britio. La filmo de Laŭrence Olivier estis inter la unuaj, kiujn mi iam spektis,” asertas Tonkin ; “Mi admiris la poezion, la elokventon, la agoplenon de la dramo. Kial ne transformi ĝin en Esperanton, tiel ke la mondo ĝin legu ?”

Apenaŭ temas pri la unua tia Ŝekspiraĵo : deksepo de liaj dramoj jam ekzistas en Esperanto, ekde Hamleto, de la jaro 1894, do tre baldaŭ post la kreiĝo de la lingvo en Varsovio fare de la juna okulisto Lazar Ludwik Zamenhof. Oni jam ludis tiun dramon kelkajn fojojn en Esperanto. Efektive, ekzistas viva teatra tradicio en Esperanto, eĉ Ŝekspira tradicio : jam en 1910 oni prezentis Kiel plaĉas al vi en Esperanto en Vaŝintono. La plej lasta prezento ? Reĝo Lear en 2001 en Hanojo, en traduko de bone konata Esperanto-poeto, la hungaro Kálmán Kalocsay. “Esperanto estas pli facila por la vjetnamoj ol la angla,” diras Tonkin, kiu lekcias pri Ŝakespeare en la Universitato de Hartford, Usono. “Kial ne doni al ili la mondajn klasikajn verkojn per tiu rimedo ?”

Nek temas pri la unua traduko de Tonkin. Konate kiel stilisto en Esperanto, li tradukis en Esperanton poemojn de Wallace Stevens kaj ludis rolon en la traduko de Winnie-la-Pu. Plej laste li tradukis en la anglan la Esperanto-memuaron de la patro de la konata financisto George Soros (Tivadar Soros, Maskerado, Edinburĝ : Canongate, 2000 ; Masquerade, New York : Arcade Publiŝing, 2001) kaj redaktis novan Esperanto-eldonon. La verko ankaŭ aperis en la turka, rusa, hungara kaj plej laste la germana lingvoj (Maskerade, Stuttgart : DVA).

Dum periodo kiam usonanoj ŝajne acidiĝis rilate la francojn, ĉu vere temas pri bona momento aperigi verkon pri venko de la angloj kontraŭ ilia tradicia malamiko ? “Multrilate,” diras Tonkin, “temas pri dramo, kiu pridemandas la militon kaj ekzamenas la realon, ke tiuj, kiuj celas esti fortaj gvidantoj, ofte tajlas la veron laŭ la propraj bezonoj. Henriko venkas en la batalo, sed liaj posteŭloj malvenkas en la milito.”

“Ho, venu muzo fajra kaj ascendu / ĉielon briloplenan de invento,” kiel dirus Ŝakespeare se li parolus Esperanton.

Aperodato : aprilo 2003
ISBN 92 9017 083 2
Recenzekzempleroj kaj aliaj informoj :
direktoro@co.uea.org.
Aĉetebla kontraŭ €12,00 ©e libroservo@co.uea.org.
Retejo : www.uea.org.
Telefono de la eldonejo : +31 10 436 1044
Telefono de la tradukinto : +1 860 768 4448
Universala Esperanto-Asocio, Nieŭwe Binnenweg 176, 3015 BJ, Rotterdam, Netherlands







Voir la liste des articles
de la même rubrique


 
SAT-Amikaro - 132-134, Boulevard Vincent-Auriol - 75013 Paris - 09.53.50.99.58
A propos de ce site | Espace rédacteurs