Accueil | Contacts SAT-Amikaro chez wikipedia SAT-Amikaro chez Ipernity SAT-Amikaro chez Facebook SAT-Amikaro chez Facebook fil rss

  eo |   fr |

Faire renaître l’espoir dans les Balkans


En 1991, la Ligue d’Espéranto de Bosnie-Herzégovine (ELBIH) avait invité SAT à tenir son congrès de 1993 à Sarajevo. Un an après, à la une du numéro de juin 1992 de "Sennaciulo", l’organe de SAT, se trouvait un appel de la ELBIH invitant les espérantistes à agir afin de faire cesser la guerre et les exactions.

Association socio-culturelle, SAT avait déjà tenu des congrès à Belgrade (1956), Novi Sad (1969) et Rijeka (1980), et celui-ci aurait pu être un autre moyen de mieux diffuser le message à travers le monde. C’est précisément à Sarajevo que, par de grandes manifestations, la population rejeta et condamna le plus énergiquement les incitations à la haine inter-ethnique.

Publiées dans "Sennaciulo", des informations d’adhérents de SAT dans les pays de l’ex-Yougoslavie avaient déjà exposé les menaces que faisaient peser le nationalisme et l’ethnisme en surdose dans les Balkans.

Des enfants et des mères

En octobre 1991, à l’occasion de la Semaine Internationale de l’Enfance, des écoliers de Zagreb avaient envoyé un appel aux adultes en leur demandant d’appliquer la "Déclaration des droits des enfants". Leur message se concluait ainsi : "L’idée de l’espéranto nous enseigne que nous devons espérer. C’est pourquoi, nous, les plus jeunes espérantistes de Zagreb, espérons que la sagesse l’emportera et que nous vivrons comme une grande famille : le monde de la Paix".

Par ailleurs, un article intitulé "Les mères et la guerre" (décembre 1991), faisait état de la résistance des mères des pays des Balkans. Réponse d’une mère aux autorités : "Où sont les ennemis extérieurs ? Nous n’avons pas d’agresseurs, nous avons des bandits. Nous ne permettons pas que vous manipuliez nos enfants ! Les mères de toute la Serbie exigent que vous renvoyiez tout de suite nos enfants."

"Sennaciulo" de mai 1993 comportait un long article sur Sarajevo signé par Senad Colic , un habitant espérantiste : "... Effectivement, les locaux de la ELBIH et ses potentiels humains et matériels ont été durant cinq mois très difficiles importants dans un rôle de lutte pour l’humanité, un centre de résistance intellectuelle sur le plan des droits de l’homme tourné vers les institutions dirigeantes inter-étatiques et le public mondial, un centre que visitaient des dizaines de collaborateurs, personnalités publiques et journalistes".

Hélas, des espérantistes périrent. Les locaux furent en grande partie détruits avec leur contenu. Durant le siège, en 1994-1995, Radio Sarajevo utilisa aussi l’espéranto pour diffuser des informations publiées par la suite dans le livre "Spite al chio Bosnio" (La Bosnie en dépit de tout) édité à Sarajevo par la ELBIH avec le concours de l’Association Catalane d’Espéranto.

Malgré les circonstances extrêmement difficiles, les espérantistes ont poursuivi la tâche aussi bien en Serbie qu’en Croatie, en Slovénie, en Bosnie-Herzégovine et en Albanie en participant à des actions pédagogiques (projet d’éducation interculturelle "Interkulturo"), à la rédaction et à l’édition d’ouvrages d’étude, de dictionnaires, d’oeuvres littéraires.

Bloquer la machine de guerre d’un individu qui avait pour principe de trahir systématiquement ses engagements ne pouvait pas se faire sans casse. Le peuple serbe est enfin libéré du plus grand fléau de son histoire. Tereza Kapista, membre du Comité d’organisation du congrès de Belgrade, a enseigné l’espéranto dans des camps de réfugiés afghans en Iran et aussi, plus récemment, au Burundi.


Renaskigi esperon en Balkanio


La okazigo, du jarojn sinsekve en Balkanio, de kongresoj de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT), en Zagrebo en 2005, en Beogrado en 2006, rememorigas tragedion flankenmetita el la aktualaĵoj.

En 1991, la Esperanto-Ligo de Bosnio kaj Hercegovino (ELBIH) invitis SAT okazigi sian kongreson de 1993 en Sarajevo. Unu jaron poste, sur la kovrilpaĝo de "Sennaciulo", la organo de SAT, troviĝis alvoko de la ELBIH en kiu la esperantistoj estis invititaj agi por ĉesigi la militon kaj la kontraupopolajn perfortaĵojn. Socikultuta asocio, SAT jam havis kongresojn en Beogrado (1956), Novi Sad (1969) kaj Rijeka (1980), kaj tiu ĉi povintus esti alia rimedo por pli bone disvastigi tiun mesaĝon tra la mondo. Precize en Sarajevo mem, per grandaj manifestacioj, la loĝantaro forĵetis kaj kondamnis plej energie la instigon al interetna malamo.

Publikigitaj en "Sennaciulo", informoj de membroj de SAT en la landoj deeks-Jugoslavio jam havigis klarigojn pri la minacoj, kiujn estigis naciismo kaj etnismo en eksceso en Balkanio.

Infanoj kaj patrinoj

En oktobro 1991, okaze de la Internacia Infan-semajno, lernantoj de Zagrebo sendis alvokon al la plenkreskuloj kun peto apliki la "Deklaracion de la Infanaj Rajtoj". Ilia mesaĝo havis jenan konkludon : "La ideo de Esperanto instruas al ni ke ni devas esperi. Tial ni, la plej junaj infanoj de Zagrebo, esperas ke la saĝo venkos kaj ke ni vivos kiel granda familio : la mondo de Paco." Cetere, artikolo titolita "Patrinoj kaj milito" (decembro 1991), menciis rezistadon de patrinoj de Balkanio. Respondo de patrino al la autoritatoj : "Kie estas la eksteraj malamikoj ? Ni ne havas agresantojn, ni havas banditojn. Ni ne permesas ke vi manipulu niajn infanojn ! La patrinoj de tuta Serbio postulas ke vi tuj resendu niajn infanojn". "Sennaciulo" de majo 1993 enhavis longan artikolon pri Sarajevo kun subskribo de Senad Ĉoliĉ, esperantista loĝanto : "... Efektive, oficejo de la E-Ligo de BkH kaj ĝiaj materiaj kaj homaj potencialoj estis dum kvin, ege malfacilaj kaj gravaj monatoj, en funkcio de batalo por homeco, centro de intelekta rezisto sur plano de homaj rajtoj orientita al la gvidaj interŝtataj institucioj kaj la monda publiko, la centro kiun vizitadis dekoj da kunlaborantoj, publikagantoj kaj ĵurnalistoj." Bedaurinde, pereis esperantistoj. La lokaloj estis plejparte detruitaj kun ilia enhavo. Dum la sieĝo, en 1994-1995, Radio Sarajevo uzis ankau Esperanton por diskonigi informojn kiuj poste aperis en la libro "Spite al ĉio Bosnio" eldonita en Sarajevo fare de ELBIH kun subteno de Kataluna Esperanto-Asocio. Malgrau la ekstreme malfacilaj cirkonstancoj, la esperantistoj daurigis la agadon same en Serbio kiel en Kroatio, en Slovenio, en Bosnio kaj Hercegovino kaj en Albanio per partopreno en pedagogiaj agadoj (projekto de interkultura agado "Interkulturo"), al la redaktado kaj eldono de studverkoj, de vortaroj, de literaturaj verkoj. Bloki la militmaŝinon de individuo kiu havis por principo sisteme perfidi siajn engaĝiĝojn ne povis okazi sen damaĝoj. La serba popolo estas finfine liberigita de la plej granda plago de sia historio.

Tereza Kapista, membro de la Organiza Kongres-Komitato de Beogrado, instruis Esperanton en tendaroj de afganaj rifuĝintoj kaj, plifreŝdate, en Burundio.







Voir la liste des articles
de la même rubrique


 
SAT-Amikaro - 132-134, Boulevard Vincent-Auriol - 75013 Paris - 09.53.50.99.58
A propos de ce site | Espace rédacteurs