Accueil | Contacts SAT-Amikaro chez wikipedia SAT-Amikaro chez Ipernity SAT-Amikaro chez Facebook SAT-Amikaro chez Facebook fil rss

  en |   eo |   fr |

Langues, cerveau et santé publique, ou le drame de l’aphasie sociogène


par Claude Piron


L’être humain est un être de relation. L’une de ses caractéristiques les plus remarquables est sa capacité de dialogue : il se distingue des animaux par l’aptitude à communiquer de façon précise avec ses congénères. Programmé pour le langage, il sait se faire comprendre et comprendre ce qu’on lui dit.
Pourtant, la vie actuelle abonde en situations où des personnes par ailleurs saines et normales sont privées du dialogue fluide qui est de règle dans la vie quotidienne. Leurs neurones ont beau fonctionner normalement et leur pensée être claire et précise, son expression se heurte à une impuissance, à un handicap qui entrave la communication. Ils présentent les signes typiques de l’aphasie. Comme tout aphasique, ils essaient de compenser le manque de langage par des gestes, des expressions faciales, des bribes de phrases à l’articulation maladroite dont le seul effet est de maintenir l’interlocuteur dans la perplexité. Ce type d’aphasie est une pandémie qui affecte presque toute la population terrienne dès que les contacts sortent du cercle local ou national. Peut-être le lecteur trouvera-t-il quelque intérêt au dialogue suivant entre un père et son fils de 15 ans, qui viennent d’assister à une tentative d’échange, en une sorte de pseudo-anglais globishoïde, entre un Tchèque et un Coréen.
– Comme il peinait, ce pauvre homme ! Il me fait pitié. Le voir balbutier. S’arrêter tout le temps pour, visiblement, chercher dans sa tête. Faire des gestes désespérés. C’est comme s’il était malade !
– Il l’est.
– Là, tu exagères, tu n’en sais rien. . . Et puis, s’il était malade, ce serait quoi sa maladie ?
– Ça s’appelle "aphasie" : absence de parole. Tu sais, l’aphasie, c’est parfois très angoissant. On sait très bien ce qu’on veut dire, mais les mots ne viennent pas, la bouche ne
sait comment transmettre même une pensée toute simple affichée bien nette sur l’écran du cerveau. On se sent tout bête, et si on a vraiment besoin de quelque chose d’important, on n’arrive pas à l’obtenir, ou seulement au terme d’une acrobatie mentale extrêmement pénible.
– On l’attrape comment, cette maladie ?
– Dans les cas d’aphasie somatique, c’est une atteinte cérébrale : un vaisseau qui éclate dans le cerveau, une tumeur qui écrase des neurones ou quelque chose de ce genre. Il y a aussi des aphasies psychogènes, dues à un traumatisme psychique, par exemple un enfant qui cesse de parler à la suite d’un viol. Mais le plus souvent, comme dans le cas auquel nous venons d’assister, ce n’est ni physique, ni psychique, c’est d’origine sociale : une aphasie sociogène. Le monsieur coréen que tu plaignais tout à l’heure a visiblement un cerveau qui fonctionne bien, mais il n’a pas choisi le bon traitement pour se guérir de la maladie. Comme il a affaire à une personne qui est atteinte de la même maladie, mais qui a elle aussi opté pour un traitement inadéquat, ils n’arrivent pas à se parler.
– C’est quoi, ces traitements ?
– Ils relèvent tous de la gymnastique curative, d’une gymnastique mentale. C’est un peu comme avec un ordinateur qu’on programme. Il faut insérer dans la tête des logiciels et des tas de données. Quand tout est bien installé, on peut dialoguer avec aisance. On l’a tous fait sans s’en rendre compte, à partir de l’âge de 16-18 mois, ça s’appelait "apprendre à parler". Le problème de santé publique, à l’échelle mondiale, vient de ce que, pour des raisons très complexes, la programmation s’est faite de façon différente selon les endroits. Il n’y a pas de programme commun. Le traitement consiste donc à donner un programme valable pour tous.
– Et ça marche ?
– Il y a bien des gens qui n’ont pas la chance de pouvoir se faire soigner. Ceux-là n’ont jamais d’échanges précis avec les personnes qui viennent d’ailleurs ; s’ils communiquent, c’est par les yeux, le sourire, quelques gestes. Ça ne va pas très loin. Parmi ceux qui ont tenté la rééducation voulue, et qui sont très nombreux, l’aphasie tient au fait qu’ils ont reçu le "traitement maso", soit que les autorités de leur pays le leur ont imposé, soit qu’ils aient été trompés par la mode, la pub et la désinformation.
– C’est quoi ce traitement maso ?
– C’est un traitement qui se fait en classe au cours de la scolarité. Il s’étale sur cinq à dix ans selon le pays, à raison de trois, quatre ou cinq heures par semaine pendant l’année scolaire. En gros, cela représente au total entre 600 et 2000 séances de kinésithérapie mentale. Mais avec si peu d’exercice, tout ce qu’on peut espérer, c’est une certaine amélioration, pas la guérison. Pour une guérison complète, il faut plus de 8000 séances d’une heure.
– Pourquoi tu appelles ce traitement maso ? "Maso", c’est quand on fait exprès d’avoir mal, non ?
– Oui, ou, sans avoir mal, quand on choisit un système lent, compliqué, coûteux, pénible, alors qu’il en existe un qui est simple et rapide. Pourquoi ce système est maso ? Justement, parce que ce grand nombre d’heures n’est pas du tout indispensable, 90% des efforts qu’impose ce traitement ne servent à rien pour guérir de l’aphasie, ils sont inutiles.
– Qu’est-ce qui te permet de dire ça ?
– La comparaison avec l’autre thérapie. Là, 100 à 250 séances de 60 minutes suffisent pour assurer la guérison. Tous ces gens des pays les plus divers que nous avons accueillis chez nous – Mitsuko, Vladimir, Jon, Vojciech, Reza, Rosinha, Jiangyi, etc. – ont choisi le traitement sensé, alors avec eux il n’y a pas trace d’aphasie, on s’explique sans problème, comme nous deux quand nous parlons français, bien souvent en rigolant comme des petits fous.
– Ah, je vois ! Ce que tu appelles le traitement sensé, c’est l’espéranto, non ? Moi j’ai été soigné à l’espéranto ?
– Toi, c’est spécial, parce que tu n’as pas eu à faire les séances de gymnastique mentale, tu as eu la chance d’être là et de nous entendre quand on recevait des visiteurs, ou quand on allait en vacances en Finlande, en Bulgarie, en Italie, ou quand notre famille a gagné le concours qui nous a payé le voyage au Brésil, où tous nos contacts ont été avec des gens qui parlaient l’espéranto.
– Le traitement maso, c’est l’anglais ?
– Oui, et toutes sortes d’autres langues.
– Mais moi, j’aime bien les langues. J’ai des tas de copains qui détestent l’allemand, alors que moi, l’allemand, j’aime. Ça me plaît que chez nous, l’allemand soit la première langue étrangère.
– Cela me fait plaisir de t’entendre dire ça, c’est toujours bon d’apprendre une langue, cela ouvre l’esprit, même si on n’arrive jamais à la posséder complètement.
– Mais dis-moi. Pourquoi le traitement par l’espéranto donne-t-il de meilleurs résultats que les autres ?
– Parce qu’il attaque la maladie en insérant des programmes simples à effets multiples. Par exemple, comment formes-tu le passé en espéranto, comment dis-tu "il est venu, il est tombé, il a attrapé, il a chanté, il a bu, il a pensé", etc.? Est-ce que tu dois réfléchir, fouiller dans ta mémoire ?
– Bien sûr que non, je mets chaque fois la terminaison -is : li venis, li falis, li kaptis, li kantis, li trinkis, li pensis.
Eh bien avec le traitement maso, celui par l’anglais, tu es obligé de te mettre chaque fois dans le crâne une forme différente : le passé de come "venir" est came : tu ne peux pas le former toi-même, ni le deviner, il faut l’apprendre séparément, et c’est comme ça pour les autres verbes qu’on vient de citer : fall / fell, catch / caught, sing / sung, drink / drank, think / thought. Autrement dit, pour pouvoir raconter une histoire au passé, en anglais, il faut s’être mis dans le crâne une longue série de formes spéciales, là où nous, nous utilisons une terminaison apprise en une seconde et qu’on n’oublie jamais. Et c’est la même choses pour des centaines de milliers de détails de la langue.
– C’est vrai, avec l’allemand, c’est pareil, il y a plein de choses à se fourrer dans la cervelle dont on se passe fort bien en espéranto : les "verbes forts", la place des mots dans la phrase, les pluriels et tout ça. Mais puisque l’espéranto donne des résultats si chouettes, comment se fait-il que les gens ne le choisissent pas ?
– Parce qu’on ne leur explique pas clairement la différence entre les divers traitements. Alors l’humanité se divise en deux groupes : une petite population marginale libérée de l’aphasie sociogène, et une immense majorité qui peine sur sa gymnastique des années durant pour ne pas guérir complètement, comme tu l’as vu avec le monsieur qui parlait de façon hachée et n’arrivait pas à se faire comprendre. C’était un Coréen adulte avec complet-cravate, il avait donc eu au moins 2000 heures d’anglais, sans compter la pratique. Un autre inconvénient du traitement maso est que l’acquis de ces années de gymnastique ne tarde pas à se désagréger si l’on reste une année ou deux sans l’entretenir. Avec un système où les efforts sont mal ciblés, la souplesse et la force ne se maintiennent que si on les renouvelle constamment.
– Mais pourquoi on n’explique pas ça aux gens ?
– Je n’en sais rien. Tu sais, ce n’est pas parce qu’on est parent qu’on a la réponse à toutes les questions. Ce que je constate, c’est que chaque fois qu’on propose le traitement sensé, il y a des gens qui freinent, qui discréditent, qui essaient de dissuader les autres de l’adopter. Tu devrais voir sur Internet ! C’est plein de forums où des gens proposent ce traitement, et ils se font rabrouer, parfois de façon vraiment insultante, par des gens qui ne jurent que par le traitement maso et qui ne veulent pas entendre parler de l’autre.
– Et comment ils expliquent ce rejet ? C’est bizarre tout de même ! Notre système marche tellement bien !
– Je ne comprends pas. Ils ne produisent jamais de faits, ils ne font jamais de comparaisons, ils ne regardent jamais comment fonctionne notre thérapie. Au lieu de fournir des justifications, des données, ils portent des jugements : "C’est absurde", "c’est utopique", "c’est pas sérieux", ou alors ils parlent de l’avenir comme s’ils le connaissaient : "Ça ne marchera jamais", "ce n’est pas réaliste", etc.
– Mais pourquoi ils font ça ?
– Va-t-en savoir ! J’ai cherché à comprendre mais je n’y suis pas arrivé. Le plus probable, c’est qu’ils ne le savent pas eux-mêmes. C’est comme s’ils avaient peur, mais peur de quoi ? Peur d’être un être humain à part entière, qui tire le meilleur parti de la programmation innée de son cerveau en vue du dialogue ? Il y a des enfants qui ont peur de devenir adultes, de devoir renoncer à leurs jouets et faire face à des responsabilités. Par un côté, ils veulent grandir, mais par un autre ils se replient dans l’infantilisme. C’est peut-être quelque chose de ce genre. Tu as raison, c’est pas normal. Pourquoi faire obstacle, écarter, freiner la diffusion d’un traitement qui guérit complètement de l’aphasie sociogène ? Je suppose que cette volonté d’empêcher le succès du traitement est un effet de la pandémie.
– C’est quoi une pandémie ?
– C’est une maladie qui affecte toute une population. En l’occurrence, c’est une maladie purement mentale, puisque elle inhibe la parole aisée chez des gens dont l’intégrité du cerveau n’est pas en cause. Les maladies mentales, en général, résistent à la guérison.
– Mais toi qui as travaillé dans la santé publique, tu n’as rien pu faire ?
– Non. Les autorités sont contaminées. C’est la différence entre l’épidémie et la pandémie. Dans une pandémie les personnes indemnes sont une si petite minorité que leur impact est négligeable. Le Coréen et le Tchèque de tout à l’heure ont fait des efforts énormes pour se sortir de l’aphasie, mais en fait ils n’ont pas abouti à une compréhension normale. Pourquoi ? Parce que les autorités de leurs deux pays sont atteintes elles aussi par la maladie mentale et optent pour un traitement contre-indiqué. Dans le monde entier, les autorités refusent de comparer les thérapies, comme si la comparaison n’était pas le moyen normal de savoir laquelle des formules est la plus efficace.
– C’est toujours comme ça en santé publique ?
– Non. Quand on a éradiqué la variole, on a fait des essais pilotes : on a appliqué les diverses stratégies dans des populations limitées, pour voir si ça marchait, repérer les avantages, dépister les risques. En douze ans la variole a été éliminée. On pourrait éradiquer l’aphasie sociogène en moins de temps encore. Et il n’y aurait même pas besoin d’organiser des projets pilotes. Le traitement par l’espéranto a été essayé par des millions de gens dans plus de 120 pays. On en a une vaste expérience, de plus d’un siècle, et des tonnes de documents, on a donc tous les éléments voulus pour juger. Tu sais, l’humanité est étrange. Très souvent elle a peur de son bien. Puis il y a des gens qui préfèrent bloquer un traitement efficace et laisser tous leurs frères humains patauger dans leur pathologie – comme c’est le cas avec l’aphasie sociogène – simplement pour la satisfaction d’avoir le dessus dans les discussions. Tu devrais voir les forums sur Internet ! Tu es encore trop jeune pour t’en rendre compte, mais les diverses formes de pathologie sont très répandues parmi les Terriens.
– Souvent, je râle contre vous et je vous critique, vous les parents, même si je ne vous dis pas tout ce qui se passe dans ma tête, mais pour ce qui est de l’aphasie, je suis bien content d’être tombé dans la marmite quand j’étais petit. Tu te rends compte ! Sans cela, je n’aurais jamais connu Lidia, ou en tout cas je n’aurais jamais pu discuter avec elle ! Rien que d’y penser, ça me fait mal au ventre.


Lingvoj, cerbo kaj publika sano, aŭ la dramo pri soci-origina afazio *


Claude Piron

Homo estas estaĵo adaptita al rilatado. Unu el ĝiaj plej rimarkindaj ecoj estas ĝia kapablo dialogi : ĝin distingas disde la bestoj la povo precize komuniki kun la samspecanoj. Programite por lingva esprimado, ĝi kapablas komprenigi sin kaj kompreni, kion oni diras al ĝi.
Kaj tamen en la nuntempa vivo abundas situacioj, kiam personoj cetere sanaj kaj normalaj ne povas ĝui la fluan dialogon, kiu estas kutima en la ĉiutaga vivo. Kvankam iliaj neŭronoj normale funkcias, kaj ilia pensado estas klara kaj preciza, ties esprimon malhelpas nepovo, handikapo, kiu obstaklas al la kapablo komuniki. Ili prezentas la signojn tipajn pri afazio. Kiel ĉiuj afaziuloj, ili provas kompensi la senlingvecon per gestoj, vizaĝaj esprimoj, frazeroj kun mallerta artikulacio, kun la nura efiko, ke la alparolato restas enŝlosita en sia perplekso. Tiutipa afazio estas tuthomara malsano [fakĵargone "pandemio", france pandémie, angle pandemia], kiu konstateblas ĉe preskaŭ la tuta teranaro ĉe kontaktoj ekster la sfero loka aŭ nacia. Eble interesos la leganton jena konversacio inter patro kaj ties dekkvinjara filo, kiuj ĵus observis koreon kaj ĉeĥon provantajn interŝanĝi ideojn per ia tutmondeca pseŭdo-angla lingvaĵo.

– Kiom penis tiu kompatindulo ! Li kortuŝis min. Vidi lin balbuti, fuŝparoli. Konstante halti por, videble, traserĉi la menson. Gesti senespere. Ŝajnis, ke lin trafis ia cerba malsano !
– Malsanulo li ja estas.
– Vi troigas, tion vi ne scias… Kaj se li malsanus, kio estus lia malsano ?
– Tiun malsanon oni nomas "afazio", t.e. senlingveco, senparoleco. Ĝi povas esti ege angoriga. Oni perfekte scias, kion oni volas diri, sed la frazoj ne venas, la buŝo ne povas vortigi eĉ plej simplan penson, eĉ se tiu estas bele nete afiŝita sur la cerba ekrano. Oni sentas sin stulta, kaj se oni vere bezonas ion gravan, oni ne sukcesas akiri ĝin, aŭ nur fine de mensa akrobatado ekstreme peniga.
– Kio kaŭzas tiun malsanon ?
– Se temas pri korpa, t.n. "somata afazio", la kaŭzo estas lezo, kiu trafis la cerbon : sangovaskulo, kiu encerbe rompiĝis, tumoro, kiu premas neŭronojn aŭ io simila. Ekzistas ankaŭ psik-originaj afazioj [france : aphasie psychogène, angle : psychogenic aphasia], estigitaj de psika traŭmato, ekzemple ĉe infano, kiu, sekse perfortite, perdas la kapablon paroli. Sed plej ofte, kiel en la kazo, kiun ni ĵus ĉeestis, la kaŭzo estas nek fizika nek psika, sed socia : temas pri soci-origina afazio. La korea sinjoro, kiu antaŭ nelonge vekis vian kompaton, videble havas bone funkciantan cerbon, sed li ne elektis taŭgan rimedon por kuraci sin el la malsano. Ĉar li provis komuniki kun persono, kiu suferas pro la sama malsano, sed ankaŭ kiu elektis neadekvatan kuracadon, ili ne sukcesis interkompreniĝi.
– Kiaj estas tiuj kuracmetodoj ?
– Ĉiuj apartenas al la kampo de kuraca gimnastiko, de mensa kuraca gimnastiko fakte. Ili similas la programadon de komputilo. Ili konsistas en tio, ke oni enmetas programarojn kaj multegajn datumojn en la menson. Post kiam ĉio necesa estis bone instalita en la cerba komputilo, eblas flue dialogi. Ĉiu el ni tion faris senkonscie, ek de la aĝo de 16 aŭ 18 monatoj ; la procezo tiam nomiĝis "lerni paroli". La publiksaneca problemo, mondskale, radikas en tio, ke pro tre kompleksaj kialoj la programado fariĝis malsame laŭ la loko. Ne ekzistas komuna programo. La metodo kuraci konsistas do en havigo de unu programo valida por ĉiuj.
– Kaj ĉu tio sukcesas ?
– Multaj neniam havas la okazon profiti de kuracado. Tiuj neniam povas interŝanĝi precizajn ideojn kun alilingvanoj ; kiam ili volas komuniki, ili provas fari tion per la okuloj, per rideto, aŭ geste. Tio ne ebligas esprimi multon. Inter tiuj, al kiuj oni aplikis rimedon celantan veran resaniĝon, kaj ili estas treege multaj, la afazion kaŭzas la fakto, ke ili ricevis la masoĥisman kuracadon, ĉar la ŝtato trudas ĝin en ilia lando aŭ ĉar ilin trompis modo, reklamoj aŭ misinformado.
–El kio konsistas tiu masoĥisma traktado ?
– Estas kuracado, kiu okazas enklase dum la lerneja instruiĝo. Ĝi daŭras inter kvin kaj dek jaroj laŭ la lando, kaj inkluzivas, depende de la loko, tri, kvar aŭ kvin horojn ĉiusemajne dum la lernejjaro. Temas do proksimume pri sumo de 600 ĝis 2000 horoj da mensa gimnastikado. Sed per tiel malmulte da ekzercado la sola efiko, kiun eblas esperi atingi, estas ioma plibonigo de la situacio, tute ne plena saniĝo. Ĉi-lasta postulas almenaŭ 8000 horojn da penado.
– Kial vi nomas tiun metodon masoĥisma ? Masoĥismo, tio signas, ke oni intence serĉas doloron, ĉu ne ?
– Jes, sed ankaŭ, ke, sen korpa doloro, oni elektas malrapidan, komplikan, multekostan, penigan sistemon, dum ekzistas alia simpla kaj rapida. Kial tiu sistemo masoĥismas ? Ĝuste ĉar tiu granda nombro da horoj tute ne necesas, 90 elcentoj el la penoj, kiujn trudas tiu kuracmetodo, neniel utilas por liberigi el afazio. Ili estas vanaj rilate al la celo.
– Kio ebligas al vi diri tion ?
– Komparo kun la alia terapio. En ĉi-lasta, 100 ĝis 250 horoj da mensa gimnastikado sufiĉas por konduki al sano. La homoj el plej diversaj landoj, kiujn ni hejme akceptis – Micuko, Vladimir, Jon, Vojciech, Reza, Rosinha, Jiangyi, ktp – elektis la efikan sistemon, tiel ke kun ili neniam estas eĉ spuro de afazio, ni interkompreniĝas plene, senprobleme, ekzakte kiel ni ambaŭ uzantaj nun nian gepatran lingvon, kaj tre ofte ni ridas kiel senbriduloj.
– Jes, mi vidas. Kion vi nomas la efika sistemo, tio estas Esperanto, ĉu ne ? Min oni kuracis per Esperanto, ĉu ?
– Via kazo estas speciala, ĉar vi ne devis trapasi la penon de la mensa gimnastikado, vi havis la bonŝancon, ke vi ĉeestis kaj aŭdis nin, kiam vizitis nin eksterlandanoj, aŭ kiam ni feriis en Finnlando, Bulgario, Italio, aŭ kiam la familio gajnis en la konkurso, kiu pagis al ni vojaĝon al Brazilo, kie ni kontaktis nur Esperanto-parolantojn.
– La masoĥisma kuracado, tio estas la angla ?
– Jes, kaj ĉiaspecaj aliaj lingvoj.
– Sed al mi tre plaĉas lingvoj. Multaj el miaj amikoj malŝatas la germanan, sed la germanan mi ŝatas lerni. Plaĉas al mi, ke ĉi tie la germana estas la unua deviga fremdlingvo.
– Plezurigas min aŭdi vin diri tion. Ĉiam estas bone lerni lingvon, tio malfermas la menson, eĉ se oni neniam sukcesas plene regi ĝin.
– Sed diru al mi, kial la kuracado per Esperanto donas pli bonajn rezultojn ol la aliaj ?
– Ĉar ĝi atakas la malsanon enmensigante programojn simplajn, sed multefikajn. Ekzemple, kiel vi formas la preteriton en Esperanto, kiel vi diras "il est venu, il est tombé, il a attrapé, il a chanté, il a bu, il a pensé", [tradukanto ĉi tie metu la nacilingvajn vortojn por li venis, li falis, li kaptis, li kantis, li trinkis, li pensis], ktp ? Ĉu vi devas pripensi, traserĉi vian memoron ?
– Kompreneble ne, mi ĉiufoje uzas la is-finaĵon : li venis, li falis, li kaptis, li kantis, li trinkis, li pensis.
– Nu, ĉe la masoĥisma kuracado, per la angla, vi devas ĉiufoje enkapigi al vi malsaman formon : se temas pri pasinta tempo, come ’veni’ devas fariĝi came : vi ne povas formi mem la ĝustan vorton, nek ĝin diveni, vi devas ĝin lerni aparte, kaj estas same por ĉiuj verboj, kiujn ni ĵus citis : fall / fell, catch / caught, sing / sung, drink / drank, think / thought. Alivorte, por povi rakonti en la angla ion, kio okazis antaŭe, vi unue devis enmensigi al vi longan serion da specialaj formoj en kazoj, kiam ni uzas simple finaĵon, kiun ni ekmemoris en unu sekundo, kaj kiun ni neniam forgesos. Kaj estas same pri centoj da miloj da detaloj de la lingvo.
– Efektive, en la germana estas same. Ekzistas multegaj aferoj, per kiuj oni devas ŝtopi al si la cerbon, kaj kiujn Esperanto senĝene malhavas : la t.n. "fortaj verboj", la loko de vortoj en frazo, la pluraloj, kaj multaj aliaj formoj. Sed, se konsideri, ke Esperanto havigas tiel mirindajn rezultojn, kial diable la homoj ne elektas ĝin ?
– Ĉar oni ne informas ilin klare pri la diferenco inter la diversaj kuracmetodoj. Sekve, la homaro dividiĝas en du grupojn : etan marĝenan diasporecan aron da homoj liberigitaj el sociorigina afazio, kaj grandegan plimulton, kiu mensgimnastike penadis dum jaroj kaj jaroj kaj finfine ne plene saniĝis ; al tiu apartenas la sinjoro, kiu ĵus tiel hezite fuŝparolis kaj ne sukcesis komprenigi sin. Estis koreo, plenkreskulo, kun jako kaj kravato, li do certe ricevis 2000 horojn da angla gimnastikado, sen mencii la postlernejan praktikadon. Alia malavantaĝo de la masoĥisma sistemo estas, ke tio, kion oni akiris per tiuj jaroj da mensoŝtopado, post nelonge dissolviĝas, se dum unu aŭ du jaroj oni ĉesas praktiki. Ĉe sistemo, en kiu la peno ne estas laŭcela, fleksebleco kaj forto konserviĝas nur, se oni konstante reekzercas sin.
– Sed kial oni ne klarigas tion al la publiko ?
– Mi ne scias. Ne ĉar mi estas via patro mi kapablas respondi iun ajn demandon. Kion mi konstatas, tio estas, ke ĉiufoje, kiam iu proponas la efikan sistemon, aperas homoj, kiuj bremsas, misfamigas, provas persvadi la aliajn ne alpreni ĝin. Vi devus vidi, ĉe Interreto ! Tie troviĝas multaj forumoj, en kiuj homoj proponas la efikan kuracadon, sed ilin tuj formokas, ofte vere insulte, aliaj diskutantoj, kiuj kvazaŭ adore laŭdas la masoĥisman sistemon, kaj rifuzas aŭdi pri io malsama.
– Kaj kiel ili klarigas tiun forĵeton ? Tamen estas strange ! Nia sistemo tiel bone funkcias !
– Mi ne komprenas. Ili neniam bazas sin sur faktoj, ili neniam komparas, ili neniam rigardas, kiel funkcias nia terapio. Ne pravigojn aŭ datumojn, nur subjektivajn juĝojn ili prezentas : "Estas absurde", "estas utopio", "Esperanto ne estas serioza". Aŭ ili parolas pri la venonta tempo, kvazaŭ ili konus ĝin : "Tio neniam funkcios", "tio ne estas realisma", ktp.
– Sed kial ili faras tion ?
– Kiel scii ? Mi provis kompreni, sed ne prosperis al mi. Plej probable ili mem ne scias. Ĉio aspektas, kvazaŭ ili agus pro timo, sed kion ili timas ? Ĉu ili timas esti plene homaj, esti homoj, kiuj plene ekspluatas la potencialon de cerbo dekomence programita por dialogo ? Ekzistas infanoj, kiuj timas fariĝi plenkreskaj, devi rezigni la ludilojn kaj fronti al plenkreskulaj respondecoj. Unuflanke ili volas kreski, sed aliflanke ili retiriĝas en infanismon. Eble temas pri io simila. Vi pravas, tiel konduti ne estas normale. Kial malhelpi, bremsi, obstakli al la disvastiĝo de kuracado, kiu plene resanigas el sociorigina afazio ? Supozeble tiu volo malhelpi, ke la resaniĝo okazu, estas efiko de la pandemio.
– Kio estas pandemio ?
– Estas publiksaneca fakvorto. Oni parolas pri epidemio, kiam malsano rapide disvastiĝas en parto de loĝantaro, kaj pri pandemio, se ĝi trafas praktike ĉiujn. Ĉi-kaze temas pri pure mensa malsano, ĉar ĝi inhibas fluan parolon en homoj, kies cerbo perfekte funkcias. Mensaj malsanoj ĝenerale rezistas kontraŭ resaniĝo.
– Sed vi, kiu laboris en publiksanecaj servoj, ĉu vi povis fari nenion ?
– Ne. La aŭtoritatoj ja estas infektitaj. Tio estas la diferenco inter epidemio kaj pandemio. En pandemio, la sanaj personoj formas tiel etan malplimulton, ke ilia influo estas preskaŭ nula. La koreo kaj la ĉeĥo, kiun ni vidis antaŭ nelonge, antaŭe ege penis por eligi sin el afazio, sed tiu penado ne havigis al ili normalan povon dialogi. Kial ? Ĉar la malsano trafis ankaŭ la aŭtoritatojn de iliaj du landoj, tiel ke ili elektis netaŭgan, tiukaze kontraŭindikitan traktadon. La samo okazas tutmonde : la regantoj rifuzas kompari la diversajn teriapiojn, kvazaŭ kompari ne estus la normala rimedo por scii, kiu el pluraj sistemoj estas la plej efika.
– Ĉu ĉiam tiel okazas en publika sano ?
– Ne. Kiam oni elradikigis variolon, oni faris t.n. pilot-provojn : oni aplikis la diversajn strategiojn en limigitaj loĝantaroj, por vidi, ĉu ili efikas, observi la avantaĝojn, kalkuli la riskojn. Post dek du jaroj variolo estis definitive venkita. Oni povus elimini socioriginan afazion en eĉ malpli da tempo. Kaj ne necesus aranĝi pilot-eksperimentojn. La kuracadon per Esperanto provis milionoj da homoj en pli ol 120 landoj. Oni do havas pri ĝi vastan sperton, pli ol unujarcentan, kaj tunojn da dokumentoj. Alivorte, oni posedas ĉiujn datumojn necesajn por taksi. Strangas la homaro ! Tre ofte ĝi timas la propran bonon. Krome ekzistas homoj, kiuj preferas fari ĉion eblan por ke efika kuracmetodo ne estu alprenita kaj por ke ĉiuj homgefratoj plu vadaĉu en sia malsaneco – kiel okazas kun sociorigina afazio – simple por la plezuro superi la kontraŭulon en diskuto. Se vi nur vidus sur Interreto ! Vi estas ankoraŭ tro juna por tion bone percepti, sed la diversaj formoj de mensa patologio estas tre disvastigitaj inter niaj samplanedanoj.
– Ofte mi grumblas kontraŭ vi, la gepatroj, kaj vin kritikas enmense, eĉ se mi ne diras ĉion, kio pasas al mi tra la kapo, sed koncerne afazion, mi ege kontentas, ke, dank’al tio, kio okazis, dum mi estis infano, mi evitis malsaniĝi [la franca teksto laŭvorte diras : "koncerne afazion, mi ege kontentas, ke mi falis en la kaldronon, kiam mi estis eta". Tiu falo en la kaldronon estas aludo al la bildstria rolulo Obelikso, kiu ne bezonas ĉiufoje antaŭ batalo retrinki iom de la Magia Eliksiro por fariĝi fortega, ĉar li falis en la kaldronon, kiam li estis eta. Se la aludo estas sufiĉe komprenebla en via lando, vi povas traduki laŭvorte la frazon el la franca originalo]. Imagu ! Sen tio, mi neniam konus Lidjan, aŭ almenaŭ neniam mi povus babili kun ŝi ! Nur la penso pri tio dolorigas al mi la ventron.


* [sociorigina afazio = france : aphasie sociogène, angle : sociogenic aphasia]

Teksto disponebla por traduko nacilingven. Bonvolu averti la aŭtoron : c.piron @ bluewin.ch (forigu la blankajn spacojn)







Voir la liste des articles
de la même rubrique


 
SAT-Amikaro - 132-134, Boulevard Vincent-Auriol - 75013 Paris - 09.53.50.99.58
A propos de ce site | Espace rédacteurs