SAT AMIKARO

Kiel atingi Paŭon ?

admin_sat — 2008-12-21T23:32:38Z

Aŭtomobile :

• Per la aŭtovojo A64 :
Marsejlo (Marseille) 6h ;
Tuluzo (Toulouse) 2h.

• Per la RN117 :
Bordozo (Bordeaux) 3h ;
Nanto (Nantes) 6h30

• De Hispanio :
Barcelono (Barcelone) 6h30 ;
Madrido (Madrid) 7h30.

Trajne :

• Per linio Irun- Vintimiglia
(Iruno-Vintimiljo) :
Tulono (Toulon)
Marsejlo (Marseille)
Tuluzo (Toulouse)
Italio

• Per linio Coimbra-Irun
(Koimbro-Iruno) :
Portugalio kaj Hispanio

• Per linio Parizo-Tarbo
(Paris-Tarbes) :
Norda Francio Parizo-Paŭo =
5h30 per TGV (altrapida trajno).

Aviadile :

– La flug-haveno de Paŭo estas
malproksima. Vi devos uzi taksion
aŭ informiĝi por amika veturado.
– Regulaj flugoj de Parizo,
Amsterdamo, Ĉarlerojo
(Charleroy), Bristolo (Bristol) kaj
Liono (Lyon).

Korespondflugoj al
multnombraj celoj tra Parizo.

Ĉirkaŭaĵo Paŭo : Lescar

admin_sat — 2008-12-21T21:29:00Z

Historio

Piede de la monteto, sur kiu etendiĝas la aktuala « Lescar » iam troviĝis la citadelo (oppidum) Beneharnum, ĉefurbo de la « Beneharnanoj ». Tiu akvitania popolo donis sian nomon al la provinco Bearno. La citadelo iĝis romia urbo jam en la 3a jarcento. Beneharnum estis ĝistere detruata ĉirkaŭ 841 far la Vikingoj. Nova urbo, Lescar, disvolviĝas sur la monteto ekde la 12a jarcento. Ties episkopo prezidas la Bearnajn Ŝtatojn kaj la navaraj reĝoj elektas la katedralon kiel sepultejon.
Hodiaŭ, Lescar iĝis restadeja satelita urbo de Paŭo.

Kultura heredaĵo.

La katedralo de Leskaro, dipatrina Katedralo.

La konstruaĵon, komencitan en 1120 ruinigis protestantoj dum la reĝado de Jeanne d'Albret (Johanino la 3a de Navaro). Gravaj restaŭradoj, dum la 17a kaj 18a jarcentoj, savis la ĥorejon de ruiniĝo. La absido konservis romanikan arkitekturon. Sur la ĥoreja planko, mozaiko el la 12a jarcento bildigas ĉasan scenon (kun la fama kripla maŭra arkĉasisto). Henriko la 2a d'Albret, Katerina de Fojso, Margareta de Angulemo, Francisko Febo ĉi tie tombokuŝas.

Nia kongresejo : La liceo Louis Barthou

admin_sat — 2008-12-21T21:27:56Z

Nia kongresejo origine estis jezuita mezlernejo konstruita instige de Ludoviko la 13-a, verŝajne inter 1622 kaj 1645, cele al la relokigo de katolikismo tiam superata de protestantismo.

La liceo cedis al la urbo parton de sia parko. Tial, Paŭo posedas nun belegan ĝardenon kun vido al la Pireneoj : la parko Beaumont.

Vi povos do promeni laŭplaĉe dum la kongreso en la apuda ĉirkaŭaĵo, kiu konsistas el la urbocentro mem kun distraĵoj kaj butikoj, el la bulvardo Pyrénées kaj parko Beaumont, kiuj formas (kun la kastela bieno) grandegan vegetaĵan spacon por promenado.

Promenanto laŭiranta tiun bulvardon, longa je 1,8 km rande de klifo, povas spekti en la malproksimo la ĉenon de la mont-aro Pyrénées kaj la montopinton Midi d'Ossau, kaj preterpasi la Paŭan kablotramon.

Sur la apogmuro, noĉoj indikas (rigardante al la fulmoŝirmilo) la nomojn kaj altitudojn de tiu parto de la tieaj Pireneoj.

La liceo enhavas inter siaj ekslernantoj, multajn eminent-ulojn, kiel Lautréamont, Saint-John Perse, kaj kompreneble Louis Barthou, kaj ankaŭ nuntempajn famulojn kiel Pierre Bourdieu, Henri Emmanuelli, Edouard Cissé, Daniel Balavoine…

Kongresejo oportuna

La liceo Louis Barthou disponigas por la kongreso alon de siaj konstruaĵoj. Tiel, en la sama loko kune troviĝas 5 laborsalonoj (24 ĝis 70 sidkokoj) ; la 200-sidloka kongresa salono, 130-ĉambra internulejo, kun 1- 2- aŭ 3-litaj dormĉambroj (Atentu : estas nur ŝtuparo, neniu lifto), kaj unu manĝejo.
Por iuj spektakloj, ni iros en la centron de la urbo en adekvataj salonoj.

Paŭo, aeronaŭtika urbo

admin_sat — 2008-12-21T21:26:44Z

La unuaj balonflugoj okazas en Paŭo en 1844 kaj la unuaj flugoj per aviadilo, ekde 1909, kiam Vrajt-fratoj (Wright) malfermas la unuan tutmondan aviadlernejon en la mondo. Paŭo gastigas la nurajn sep tutmondajn aviadkonstruistojn ĝis 1914 kaj iĝas la tutmonda ĉefurbo de l' aviado.

La milita aviadlernejo, kiu formas la spertulojn dum la Unua Mondmilito, kaj la franca lernejo de ĉasaviado tie establiĝas. Tie flugas la francoj Thénault, Simon, Codos, Bellenger, Garros, Nungesser, Guynemer, Artigau kaj Macé inter tiom da aliaj, kaj la usonanoj Lufbery, Thaw, Chapman, la fratoj Prince, Mc Connell, inter la plej famkonataj.

Nuntempe, Paŭo apartenas al la tutmonda konkurenca poluso en la aeronaŭtika sektoro Aerospace Valley kun Tuluzo kaj Bordozo. La aeronaŭtika industrio inkludas grandajn industriajn grupojn (SAFRAN, Turboméca, Messier Dowty, Examéca, MAP...), kaj multnombrajn vicentreprenojn. Kun Biarico/Bajono (Dassault) kaj Tarbezo (EADS Socata, Tarmac), la Adour-regiono estas zono forte dediĉita al aeronaŭtiko (12 000 postenoj). Tiuj entreprenoj interagas en la programoj Airbus A380 / A300 / A330 / A320, Eurocopter, Boeing kaj Embraer. Paŭo gastigas ankaŭ la bontenan centron por la militaj helikopteroj Tigre. Aparte la flughavena zono (Aéropole Pau-Pyrénées) plene kreskas kaj grupigas aeronaŭtikajn kaj aŭtomobilajn vicentreprenojn.

En Paŭo, loĝas ankaŭ la 18 RI (infanteria regimento) la 1-a kaj 18-a RCP (ĉas-paraŝutista regimento). Ĉiuj partoprenis en diversaj konfliktoj en la 20a jarcento. La 18-a RCP estis malfondita en 1961 ĉar ĝi kontribuis al la puĉo de la Generaloj en Alĝero. La paraŝutista kazerno daŭre restas en Paŭo kaj daŭre intervenas en konfliktoj, kiel ekzemple, en Afganio.

La kastelo de Paŭo

admin_sat — 2008-12-21T21:25:32Z

Diversaspekta laŭ siaj fasadoj, la kastelo de Paŭo estas samtempe mezepoka fortreso, renesanca palaco kaj reĝa rezidejo.

Spite al kelkaj historiistaj disputoj, la kastelo estas konata, kiel naskiĝloko de Henriko la 4-a, la 13an de decembro 1553. Komence, ĝi estis fortika urbo de Gastono Febo. Ĝi poste disvolviĝis dank' al la laboroj ordonitaj, ĉefe de Henriko la 4-a, Napolenono la 1-a, Ludoviko-Filipo kaj Napoleono la 3-a.

Oni konas la kastelon de Paŭo pro la testudo-karapaco, kiu iam estis uzata kiel lulilo de la reĝo Henriko la 4-a, kaj pro ĝia tablo, kiu povas akcepti 100 kunmanĝantojn. Plie, oni povas admiri multajn murtapiŝojn el la fabriko Gobelins. Vizito estos proponata en la kongresa tempo.

Paŭo, verda urbo, Paŭo, ĝardena urbo

admin_sat — 2008-12-21T21:24:46Z

La centro de Paŭo disponas elstaran promenejon tra parkoj kaj ĝardenoj.
Palmoj kaj jukaoj sur pirenea fono. Firmiano platanfolia kaj lebanonaj kaj atlasaj cedroj, sekojoj gigantaj kaj ĉiam verdaj.

La tilioj de la Place Royale. Japan- renesanca- meksik-stilaj ĝardenoj. Kaj floroj, floroj floroj... Bonfara Paŭa klimato.

Dank' al 750 hektaroj da verdaj publikaj spacoj kaj ĉiuj privataj ĝardenoj, Paŭo estis premiita je la rango “4 floroj” ekde 1983 kaj honorita de la Alta Nacia Premio pri urboflorado en 1990 kaj 1996.

Paŭo estas unu el la eŭropaj urboj posedantaj la plej grandan verdaĵan areon por ĉiu loĝanto (80m2/loĝ.). De parko al parko, de floro al floro, venu frandi ferian mildon en la ĝardeno-urbon.

Historieto de la urbo Paŭo

admin_sat — 2008-12-21T21:24:03Z

Paŭo estis fondita en la dua duono de la 11a jarcento, aŭ komenco de la 12a. Ĝi celis regi vadejojn tra la torento (fr le gave), kiujn la ŝafgardistoj uzis por transirigi la ŝafan sezonan migradon.

La nomo de la urbo aperis en la 12a jarcento kaj la diversaj reĝoj de Bearno komencis evoluigi la urbon :
En 1464, Paŭo iĝas la ĉefurbo de la reĝoj de Navaro, refuĝintoj rande de la montaro Pireneo.

En 1553, La plej famkonata reĝo de Bearno naskiĝas. Li reĝos sub la nomo Henriko la 3-a de Navaro, kaj iĝos Henriko la 4-a, reĝo de Francio kaj de Navaro.

En 1620, Ludoviko la 13-a ligas la provincojn Bearno kaj Navaro al Francio, kaj la urbo akiras parlamenton : la « Parlamento de Navaro ». Tamen, la urbo restas modesta kaj ŝuldas sian progreson al la nura termofonta turismo de la angloj kaj poste, al la eltrovo de la gasfonto en Lacq, en 1951.

De tiam, la urbo forte disvolviĝas kaj fariĝas la duaranga urbo en Akvitanio, post Bordozo.

Paŭo, per blazonoj...

admin_sat — 2008-12-12T20:42:22Z

« El lazuro kun barilo el tri pintaj palisoj el arĝento, surigita de pavo voste paradanta el oro, akompanata sube kaj interne de du vid-al-vidaj kronitaj bovinoj el la sama ; kun kapo ankaŭ el oro ŝarĝita de testudŝelo el naturkoloro surigita de reĝa fermita krono el lazuro reliefigita el oro, akompanata dekstre de la majuskla litero H kaj live de la nombro kvar skribita en romaj ciferoj ankaŭ el lazuro. »

Jen kiel Paul Raymond (tradukite) priskribas la blazonon de Paŭo .
Tiu blazono datumas nur de la 30a de Junio 1829. La antaŭan, pli simplan, donis la navara reĝo Francisko Febo (François Phoebus) en la jaro 1482 (eble en 1442).

Tiun blazonon oni povas enmeti en la kategorion de la « parolantaj blazonoj », t.e. la blazonoj kiuj aludas al la nomoj de siaj posedantoj diversmaniere, ekzemple vortlude aŭ rebusmaniere. La Paŭa blazono konsistigas belan ekzemplon de tiaj blazonoj : la barilo, fakte palisaro, rekte rilatas al la etimologia signifo de Paŭo, kaj plie, aldoniĝas kvazaŭ ŝerce, la pavo, aŭde multe simila al Paŭo.

Diversaj legendoj provas klarigi tiun etimologion : antaŭ la 11a jarcento, ekzistis tie nur gvat-turo por regi vadejon, nura vojo por transiri Gavon, kiam oni alvenas el Pireneoj, ĉu oni estas pacema paŝtisto, ĉu invadema muzulmano. Kaj tiun turon ĉirkaŭis palisaro... kiu donis la nomon al Paŭo (ĉar en la okcitana lingvo « paliso » estas « pal » aŭ « pau »). Alia rakonto aludas al iu bearna princo, kiu tiam loĝis en Morlaso (Morlaas), ne plu eltenante la konstantajn invadojn de la Saracenoj, decidis konstrui fortikaĵon, kie li estos ŝirmita de tiuj invadoj. De la loĝantoj de la valo de Osaŭo (Ossau), li ricevis parton kontraŭ juran kontrakton. Oni starigis tri palisojn antaŭ la vadejo, kaj la kastelo konstruiĝis sur la loko de la meza paliso. Jen do por la pavo sur la meza paliso de l' blazono....

Sed ŝajnas ke Paŭo pli realisme ŝuldas sian nomon al pra-radiko « pal/bal » kiu signifas « kruta roko », kio ja spegulas la originalan lokon de la urbo ; kaj ke Francisko Febo, reĝo de Navaro sed samtempe grafo de Fojso (Foix), havis blazonon, kiu konsistis precize el « tri palisoj el gorĝo » (ruĝaj), samkoloraj kiel sur la tiama donita blazono ...Ŝajnas do ke la legendoj konstruiĝis laŭ la nomo de Paŭo kaj ties blazono, kaj ne la malo....

La « moderna blazono » celis alproprigi al Paŭo, la famon de la reĝo Henriko la 4a, kiu tie naskiĝis. Aldoniĝas sub la barilo la bovinoj, simboloj de Bearno, sed kun kronoj (ja oni ne aludu al Bearno, sed al ties reĝo !), kaj precipe aldoniĝas tuta blazonkapo, kun H majuskla (komenclitero de Henriko), kaj IV romcifera (formo de la orda numeralo 4a, laŭ la franca tradicio), kaj inter ili, la testudŝelo, legenda lulilo de la onta reĝo, surigita de krono preta rekte surigi la reĝan kapon.. Kaj ĉio, kiel eble plej « el oro » (flava) kaj « el lazuro » (blua), kiuj estas la koloroj « de Francio »...

Serĝo Sir'

Kampo de Gurso

admin_sat — 2008-12-12T20:41:50Z

La kampo de Gurso, proksime de Olorono-Sankta-Maria en Bearno, estas kampo por rifuĝintoj konstruita de la registaro de Edvardo Daladjero [Edouard Daladier] inter la 15a de marto kaj la 25a de aprilo 1939 por akcepti eksabatalantojn de la Hispana Intercivitana Milito post la venko de generalo Franko.

Komence de la Dua Mondmilito, la sama registaro tie malliberigis eksterlandajn civitanojn el landoj militantaj kontraŭ Francio, kaj ankaŭ francajn aktivulojn de la komunista partio, kiuj favoris la germani-sovetian pakton.

Post la militpaŭzo de la 22a de junio 1940, subskribita inter Germanio kaj la franca registaro de Peteno (Pétain), ĝi estis uzita kiel koncentrejo por akcepti judojn de ĉiuj naciecoj - escepte de la franca - kaptitaj kaj deportitaj de la nazia registaro en la landoj de ĝi regataj.

Dum la milito, la kampo plie akceptis homojn, kiuj trairis kontraŭleĝe la landlimon de la zono okupaciita de la germanoj. Ĝi ankaŭ enkarcerigis hispanojn, kiuj jam antaŭe estis malliberigitaj en tiu ĉi kampo kaj, post liberiĝo dum aŭtuno 1940, vagadis en la regiono sen profesia pravigo. Kaj ĝi ankaŭ gastigis hispanojn el aliaj kampoj fermitaj pro la tieaj vivkondiĉoj aŭ pro la malalta nombro de malliberuloj, senpatrujulojn, ciganojn, komunjurajn malliberulojn atendantaj juĝon (prostituistoj, kaŝvendistoj, legitimil-falsistoj).

Post la liberigo de Francio kaj antaŭ ĝia porĉiama fermo en 1946, en ĝi estis mallonge detenitaj germanaj militkaptitoj, francaj kunlaborintoj kaj hispanaj batalintoj kiuj rezistis kontraŭ la germana okupacio, sed kies volo likvidi la faŝisman diktaturon de Franko iĝis danĝeraj por la Aliancanoj.

Entute ĉirkaŭ 64 000 homoj estis malliberigitaj en Gurso, kaj 1 072 tie mortis.

La kampo

Post la venko de Franko kontraŭ la hispanaj respublikanoj en 1939, multaj batalintoj, kun tiuj, kiuj timis la frankismajn venĝojn, forfuĝis al Francio. La registaro de Edvardo Daladjero konstruis plurajn kampojn por akcepti la rifuĝintojn. Gurso estis la plej grava inter ili, instalita apud la samnoma urbo, en la Malsupra-Pirenea departemento (nunaj Atlantikaj-Pireneoj), 84 kilometrojn oriente de la atlantika oceano, kaj 34 kilometrojn norde de la hispana landlimo.

La kampo estis starigita sur longa monteto, kun ebena supro, argileca, kiu preskaŭ ne estis uzebla por loka terkulturado : maizokampoj kaj porbovaj erikejoj. La konstruado komenciĝis la 15an de marto 1939 kaj ankoraŭ ne estis finita kiam alvenis la unua grupo de rifuĝintoj, la 4an de aprilo.

La vivkondiĉoj

La kampo estis 1400 metrojn longa kaj 200 metrojn larĝa, ĝi ampleksis 28 hektarojn. Nur unu strato trairis ĝin laŭlonge. Ambaŭflanke estis terpecoj 200 metrojn longaj kaj 100 metrojn larĝaj, nomitaj insuletoj, sep unuflanke kaj ses en la alia. La terpecoj estis disigitaj inter si kaj disde la strato de duoblaj muretoj, kies ekstera parto konsistigis vojon por la gardistoj.

Ĉiu terpeco entenis 30 barakoj, sume 382. Ĉi-tiu barakospeco estis elpensita de la francaj trupoj dum la unua mondmilito ; instalitaj apud la fronto sed ŝirmitaj de la malamikaj pafaĵoj, ili estis loĝejoj por la soldatoj el la postfronto kiuj atendis por esti senditaj al la tranĉeo, kiun ili devos defendi. Ili estis el lignotabuloj kovritaj de akvoŝirma tolo kaj estis samgrandaj kaj samformataj. Neniu fenestro nek aerumtruo estis antaŭvidita. Ili ne ŝirmis kontraŭ la malvarmo kaj la akvoŝirma tolo tre rapide difektiĝis, kaj enlasis la pluvakvon. Ne estis mebloj kaj dormado okazis sur pajlosakoj kuŝantaj rekte sur la grundo. Kiam la kampo estis plej multe plenigita, en ĉiu barako loĝis ĝis 60 personoj.

La nutraĵo estis malofta kaj malbonkvalita ; ne estis duŝejoj kaj akvokranoj. La higienaj kondiĉoj estis tre malbonaj. La kampo ne disponis drensistemon. Pro la proksimeco de la atlantika oceano, la grundo estis ofte akvumita de la pluvo, kiu faris la argilan terenon daŭre kota, escepte dum somero. La malliberuloj, per kelkaj trovitaj ŝtonetoj, provis pli-malpli ŝtonigi la vojon por solvi la problemon pri koto. Arbustoj sendornigitaj estis instalitaj por faciligi la vojon al la homoj inter la barakoj kaj la necesejoj.

En ĉiu insuleto estis bazaj lavaboj, similaj al bestotrinkujoj. Sur du metrojn alta platformo, atingebla per ŝtuparo, sur kiu estis konstruita latrino. Sub la platformo, grandaj ujoj ricevis la fekaĵojn. Kiam plenplenaj, ili estis transportitaj per ĉaro ekster la kampo. La bariloj estis du metrojn altaj, ne elektrizita,j kaj ne estis turoj kun gardistoj direktante maŝinpafilojn al la malliberuloj. La etoso estis draste malsama ol tiu de la ekstermaj koncentrejoj kaj estis nek ekzekutoj, nek sadismaj gardistoj.

Fuĝi el la kampo ne estis malfacile : la bariloj ne estis tre fortikaj kaj la kontrolado ne estis tre strikta. Sed la fuĝintoj, malbone vestitaj, sen mono nek scio pri la loka lingvo, estis rapide rekaptitaj kaj resenditaj al la kampo. Ĉe ilia reveno, ili estis enkarcerigitaj en la insuleto de la « ribeluloj ». Kaze de rea forkuro, ili estis senditaj al alia kampo. Sed kiam ekstera helpo estis ebla, la fuĝo, en Hispanio aŭ en franca kaŝejo, povis sukcesi. Tiel estis por 755 fuĝintoj.

La bonfaraj organizoj

Ekde la 20a de decembro 1940, diversaj helporganizoj rajtis interveni : aldone al la ekzilita eŭska registaro, sekcioj de la Svisa sukurservo instaliĝis en Gurso, kun francaj judaj organizoj tolerataj de la viŝia reĝimo kaj protestantaj organizoj kiel la Kvakeroj, CIMADE kaj YMCA. La kampo troviĝis en zono kie la loĝantoj estis plejmulte katolikaj, sed pro la ĉeesto de multaj respublikanaj batalintoj de la hispana milito kaj de multaj kontraŭklerikalaj komunistoj, neniu katolika organizo helpis la malliberulojn.

La 15an de februaro 1941 aldoniĝis la Bonfara asocio por helpi al infanoj (france : Oeuvre de secours aux enfants, juda organizo), kiu instalis kuracejon kaj ricevis de la viŝia registaro la permeson elirigi el Gurso multajn infanojn, kiujn ĝi loĝigis en diversaj akceptejoj tra tuta Francio.

La malliberuloj

El Hispanio

La rifuĝintoj el Hispanio estis dividitaj en kvar grupoj.

Brigadanoj : volontuloj aŭ solduloj, ĝenerale el centra eŭropo (Rusio, Germanio, Baltaj landoj, Aŭstrio, Ĉeĥoslovakio, ktp) kiuj venis helpi la hispanajn respublikanojn kadre de la internaciaj brigadoj. Ili ne povis reiri al sia lando. Multaj sukcesis forfuĝi kaj la plimulto fine dungiĝis en la franca fremda legio. Inter ili estis 49 esperantistoj, kiuj fondis grupon kaj starigis 4 kursojn.

Eŭskoj : temis pri eŭskaj naciistoj, kiuj sukcesis foriri el ĉirkaŭita Santandero kaj, mare transportitaj ĝis la respublikana zono, daŭrigis la batalon el ekstere. Pro la proksimeco inter Gurso kaj ilia devenloko, ili preskaŭ ĉiuj sukcesis ricevi helpon, kiu ebligis al ili forlasi la koncentrejon, rifuĝante kaj laborante en Francio.

Aviadistoj : ili estis membroj de la tera laboristaro en la respublikana armeo. Kiel meĥanikistoj, estis al ili facile dungiĝi en francaj entreprenoj, kaj do forlasi la koncentrejon.

Hispanoj : ili estis terlaboristoj aŭ laboristoj el malpli bezonataj fakoj. Neniu en Francio interesiĝis pri ili. Ili konsistigis ŝarĝon por la franca registaro, kaj tio sufiĉis, interkonsente kun la frankisma registaro, por ilia resendo al Hispanio. Plej multaj el ili estis transdonitaj al la frankisma registaro en Iruno, kaj de tie estis sendita al la koncentrejo de Mirando, kiel ili estis politike « normigitaj ».

De 1939 ĝis aŭtuno 1940, la hispana lingvo ĉefis en la kampo. La malliberuloj kreis orĥestron kaj konstruis sportejon. La 14an de julio 1939, dum la franca nacia festo, la 17 000 hispandevenaj malliberuloj milite defilis sur la sporta tereno kantante la Marseljezon, kaj prezentis sportajn elmontrojn, voĉajn kaj instrumentajn muzikpecojn.

El Francio

Komence de la dua mondmilito kaj poste la viŝia reĝimo la registaro de Edvardo Daladjero uzis la kampon por komunjuraj malliberuloj, por « nedeziratoj », kaj post la militpaŭzo de la 22a de junio 1940 por judaj familioj el zonoj okupitaj de Germanio.

Estis tien senditaj germanoj, kiuj loĝis en Francio, kia ajn estis ilia deveno aŭ politika tendenco, ĉar ili estis konsiderataj kiel fremdaj civitanoj de malamika nacio. Inter ili troviĝis sufiĉe multaj germanaj judoj kiuj ĝuste fuĝis pro la nazia reĝimo, kiel ekzemple Hannah Arendt, fuĝinta al Francio en 1933 kaj malliberigita en Gurso en majo 1940.
Ĉeestis francaj maldesktraj aktivuloj (sindikatistoj, socialistoj, anarĥiistoj kaj ĉefe komunistoj), kiujn la registaro taksis danĝeraj post la soveti-germana interkonsento. La unuaj alvenis la 21an de junio 1940 kaj la plimulto el ili estis resendita al aliaj koncentrejoj antaŭ la fino de la sama jaro.

Aldoniĝis pacistoj, kiuj rifuzis labori por la militindustrio, kaj ankaŭ francaj ekstremdekstruloj kiuj simpatiis al la germana armeo aŭ la nazia ideologio.

Post la militpaŭzo de la 22a de junio 1940 inter Francio kaj Germanio, Gurso troviĝis en la libera zono administrita de la viŝia reĝimo, kaj la koncentrejo do transiris al civila regado.

La milita koncentrejestro, nomita de la antaŭa registaro, forbruligis la arĥivojn kaj ebligis al la hispanaj respublikanoj forkuri kaj miksiĝi kun la franca loĝantaro. Tiu bruligo aliflanke malfaciligis iliajn postmilitajn klopodojn por ricevi kompenson pro la malliberigo. 700 el la malliberuloj, arestitaj pro nacieco aŭ pro simpatio al la nazia registaro, estis liberigitaj inter la 21a de aŭgusto, kiam alvenis en Gurso la esplorkomisiono sendita de la germana registaro, kaj oktobro.

El Belgio

Ekde la 10a de majo 1940, 50 grupoj el plejparte judaj familioj estis tie deportitaj post la germana okupado de Belgio.

El Nederlando

La unua grupo alvenis en Gurso la 21an de majo 1940, 11 tagojn post kiam la germana registaro ekis sian okcidentan kampanjon per invado de Nederlando.

El aliaj landoj okupitaj de la nazia registaro venis ankaŭ civitanoj el aliaj landoj en la influsfero de la nazia imperio, kiel Aŭstrio, Ĉeĥoslovakio, Italio aŭ Pollando.

El Germanio

Judaj germanoj estis tien deportitaj el Germanio post la 22a de junio 1940.

La plej malfacila momento estis oktobro 1940. La nazia regionestro de Badenio tiam ankaŭ iĝis samtempe estro de la apuda Alzaco. Estis tiam en Badenio ĉirkaŭ 7500 judoj, ĉefe virinoj, infanoj kaj maljunuloj, ĉar la junaj kaj mezaĝaj viroj jam forfuĝis el Germanio aŭ malaperis en naziaj koncentrejoj. Ĉar la regionestro eksciis, tra la viŝia registaro, pri la ekzisto de kampoj en la libera zono, kiuj povus akcepti ilin, li decidis deporti la badeniajn judojn al Gurso, lasante ilin sub franca administrado. La vivkondiĉoj estis tre malfacilaj dum la jaro, kiun ili pasigis en la koncentrejo, kaj pli ol mil el ili mortis, pro malsanoj, ĉefe tifo kaj disenterio.

Inter la alvenintoj, proksimume 700 sukcesis fuĝi al Hispanio por atingi Nordafrikon aŭ Usonon, kaj ĉirkaŭ 2000 fine ricevis vizojn, kiuj ebligis al ili laŭleĝe elmigri al aliaj landoj.

Inter tiuj, kiuj restis, pluraj miloj, la viroj en plej bona fizika stato, estis dungitaj en la francaj laborbatalionoj.

Deportadoj al Oriento

Dum sia inspektado de la gursa kampo, la SS-estro Danekero [Danecker] decidis la 18an de julio 1942, ke la judoj estos senditaj al orienta Eŭropo. Inter la 6a de aŭgusto 1942 kaj la 3a de marto 1943, la 3907 judoj kiuj troviĝis en Gurso estis senditaj al la koncentrejo de Drancio (Drancy), apud Parizo, kaj de tie deportitaj en ses grupoj al Aŭŝvico, kie ili preskaŭ ĉiuj mortis.

Fermo kaj rea malfermo de la kampo dum la Liberigo

La viŝia registaro fermis la kampon en novembro 1943. Dum la Liberigo, kiam la germana armeo forlasis la regionon, antaŭ la progreso de la aliancanoj en Francio, la novaj francaj respondeculoj malliberigis en Gurso akuzitojn pri kunlaboro kun la germanoj. Aldoniĝis hispanoj, kiuj batalis kun la francaj rezistantoj kaj intencis daŭrigi la militon sur franca-hispana fronto. Ĉar la franca registaro ne deziris konflikti kun Franko, ĉi tiuj hispanoj mallonge restadis en Gurso. Ankaŭ germanaj militkaptitoj estis tie.

La malkonstruo

La kampo estis malkonstruita en 1946, kaj forgesiĝis. La monteto iom post iom kovriĝis per plantoj, kiuj ne ĉiam sukcesas sorbi la akvon fluantan el la argileca tero. Estas videblaj kelkaj el la ŝtonoj, kiuj konsistigis la vojojn kaj la bazojn de la barakoj, kaj kiujn foje dumsomere junuloj elfosas por atentigi pri la mizeraj vivkondiĉoj, kiujn entute spertis tie preskaŭ 64 000 personoj.

La kampo de Gurso hodiaŭ

En la regiono kaj en la cetero de Francio, la nomo « kampo de Gurso » sonas kiel malbenita tomboŝtono sur monteto, pri kiu malmultaj homoj emas rememori. Eĉ la judaj organizoj restas sufokitaj pro siaj malabundaj klopodoj por savi la vivon de tiuj judoj malliberigitaj en Gurso, atendante foriron al amasmortejoj, dum la koncentrejo estis sub franca regado kaj kun iom da mono por subaĉeti la francajn gardistojn kaj la hispanajn ĝendarmojn de la proksimega landlimo, multaj judoj povus esti savitaj, forirante tra Hispanio kaj Portugalio al Nordafriko.
La asocio kaj la Alvoko de Gurso

En 1979, junuloj el la regiono revivigis la memoron pri la forgesita koncentrejo, organizante prelegojn, kie ili invitis eksajn malliberigitojn. La movado ricevis ian eĥon en la franca, germana kaj hispana gazetaro ; pro tio la postan jaron kuniĝis en Gurso la 20an kaj 21an de junio cento da eksmalliberuloj, el multaj landoj, kaj ankaŭ francaj rezistantoj aŭ postvivintoj el amasmortejoj, kaj ili kreis la Amikaron de Gurso. Ili verkis la alvokon de Gurso, kiun interalie diras : « Gurso, simbolo de la batalo kaj de la sufero de la eŭropaj popoloj [...] Gurso, koncentrejo, vokas al singardo, al unueco, al agado por ke homoj povu vivi libere kaj digne. »

De tiam okazas en Gurso rememoriga manifestacio, kiun partoprenas judaj organizoj, delegitoj el Badenio, eksaj malliberuloj aŭ iliaj familioj, kaj diversnaciaj homoj, kiuj esprimas per sia ĉeesto la deziron, ke ĉi tiuj krimoj neniam forgesiĝu.

Nuna stato

En la koncentrejo rekonstruita triangulo el lignotabuloj kovritaj per akvoŝirmita kartono rememorigas pri la centoj da samtipaj tegmentoj kiuj ŝirmis la tieajn malliberulojn.

Kompil-tradukis el franclingva vikipedio Bernard Cornevin, Phil Guichet, Maksimiliano Gverino kaj Vinko Markovo

Paŭo : ĉu angla urbo ?

admin_sat — 2008-12-12T20:39:00Z

La genezo de la Angla Epoko :

Je la eko de la 19a jarcento la urbo gastigis la unuajn anglajn regnanojn. Nome, la soldatoj de la Velingtona Duko, kiuj invadis la sudan Francion.
Paŭo kaj ĝia milda klimato logis la armeon. Ekde tiam Paŭo famiĝas transmanike. Miloj da eksterlandanoj vintrumas en Paŭo.

La britoj markas Paŭon per siaj spuroj :

La fameco de la bearna urbo kreskas, des pli ke la skota doktoro Alexander Taylor laŭdas la kuracan paŭan klimaton. Britaj riĉuloj kunportas sian vivstilon kaj iom post iom modeligas iujn kvartalojn britmaniere.
Venas ankaŭ usonanoj, brazilanoj, rusoj... Sed pli fortas en la urbo la spuro de la anglaj aristokratoj. Tiel aperas la unua kontinenta golfejo (1856), la anglikana preĝejo St Andrew kaj proksimume tri cent vilaoj en pompaj parkoj !
Je tiu epoko Paŭo estas la ĉefurbo de klimatismo, sporto kaj mondumaj festoj.

La rojalistoj rezignas favore al la respublikanoj :

Fine de la 19a jarcento, la britoj preferas restadi en Biarritz kaj ĉe la eŭska marbordo. Tiam la usonanoj anstataŭas ilin. Tiuj transatlantikaj anglosaksoj trovas en Paŭo mondumaĵojn kaj diversspecajn distraĵojn : ĉevalvetkurojn, kriketon, poloon, golfludon, ĉasadon kaj baldaŭ la aŭtomobilan sporton. Sed en la aviadhistorio tiuj nordamerikanoj lasos sian spuron ...

La fino de la anglosaksa ĉeesto :

Kun la unua mondmilito ĉesos tiu favora periodo.
Paŭo konservas por ĉiam la spuron de tiu « angla » jarcento kaj oni povas plu admiri multajn vilaojn kaj parkojn, kiuj atestas pri tiu epoko.